Yalnızca linke tıkladıysan ve hiçbir bilgi girmediysen genellikle sayfayı kapatman yeterli. Kart, şifre ya da SMS kodu girdiysen hemen bankanın kartın arkasındaki resmi numarasını ara, kartı ve işlemleri durdurt, şifrelerini değiştir. Para çıktıysa Cumhuriyet Başsavcılığı'na ya da karakola başvur; şüpheli linki siberguvenlik.gov.tr üzerinden ihbar edebilirsin.
"Kargonuz teslim edilemedi", "trafik cezanız var", "hesabınıza iade tanımlandı" gibi mesajlardaki linke tıklamak çok yaygın bir durum. Panik yapma: Sadece tıklamak çoğu zaman tek başına zarar vermez. Önemli olan, sonrasında ne yaptığın. Aşağıdan kendi durumuna uyan bölümü bul.
Sahte mesaj nasıl anlaşılır?
- Bağlantı resmi adres değildir: Kargo şirketinin, bankanın ya da e-Devlet'in adını taşıyan ama farklı uzantılı (.xyz, .top, -tr.com gibi) adresler.
- Acele ettirir: "24 saat içinde ödemezsen iade edilecek" gibi süre baskısı.
- Küçük bir ücret ister: "Gümrük bedeli", "adres güncelleme ücreti" gibi.
- Kişisel bilgi ister: TC kimlik no, kart bilgisi, internet bankacılığı şifresi ya da SMS kodu.
Kurumlar ödeme ya da şifre için SMS ile link göndermez. Şüphelendiğinde linke değil, kurumun resmi uygulamasına ya da sitesine kendin gir. Linke zaten tıkladıysan aşağıdaki tablodan durumuna uyan ilk adımı bul, ardından ilgili bölümü oku.
Sadece tıkladım, hiçbir şey girmedim
- Açılan sayfayı kapat.
- Tarayıcının geçmişini ve açık sekmelerini temizle.
- Telefonunun işletim sistemi ve tarayıcısı güncel değilse güncelle.
- Mesajı yanıtlama, sil ve göndereni engelle.
Bu durumda çoğu zaman başka bir şey yapmana gerek yoktur. Yine de birkaç gün banka hesap hareketlerine göz at.
Kart bilgisi, şifre ya da SMS kodu girdim
Burada dakikalar önemli. Sırayla:
- Bankanı hemen ara. Numarayı mesajdan değil, kartının arkasından ya da bankanın resmi sitesinden al. Kartını kapattır, şüpheli işlemlere itiraz et.
- İnternet bankacılığı şifreni değiştir. Bankanın kendi uygulamasından yap.
- Paylaştığın SMS kodu bir işlemi onaylamak içinse bunu bankaya mutlaka söyle; işlemin durdurulmasını iste.
- Aynı şifreyi kullandığın e-posta, e-Devlet ve sosyal medya hesaplarının şifrelerini değiştir. e-Devlet şifresi girdiysen onu da hemen yenile.
- Önemli hesaplarında iki adımlı doğrulamayı aç.
Dosya ya da uygulama indirdim
Özellikle Android'de "kargo takip", "e-Devlet" ya da "banka güvenlik" adıyla indirilen APK dosyaları SMS'lerini okuyup kodlarını çalabilir.
- Telefonunun Wi-Fi ve mobil verisini kapat.
- Ayarlar > Uygulamalar bölümüne gir ve bugün yüklenen, tanımadığın uygulamayı bul.
- Uygulamaya dokun ve Kaldır'ı seç.
- Ayarlar içinde Erişilebilirlik ve Cihaz yöneticisi izni verilen uygulamaları kontrol et; tanımadığın varsa izni kaldır. Kaldır düğmesi gri görünüyorsa önce bu izni kapatman gerekir.
- Google Play Store'da Play Protect taramasını çalıştır.
- Banka uygulamasına girdiysen yukarıdaki "bilgi girdim" adımlarını da uygula.
Menü adları telefon markasına göre değişebilir. Kaldıramıyorsan telefonu bir yetkili servise götür ya da yedek alıp fabrika ayarlarına döndür. iPhone'da bir profil yüklediysen Ayarlar > Genel > VPN ve Aygıt Yönetimi bölümünden tanımadığın profili sil.
Para çıktıysa: resmi başvuru yolları
- Bankaya yazılı itirazda bulun ve işlemin dökümünü al.
- Cumhuriyet Başsavcılığı'na dilekçeyle ya da en yakın karakola giderek suç duyurusunda bulun. Yanına SMS'in ekran görüntüsünü, linki, banka dökümünü ve varsa arama kayıtlarını al.
- Bankana, suç duyurusunda bulunduğunu bildir; bazı bankalar itiraz sürecinde bu belgeyi istiyor.
Bundan sonra kendini nasıl korursun?
- Kargo, fatura ve ceza sorgularını SMS'teki linkten değil, kurumun resmi uygulamasından ya da e-Devlet'ten yap.
- Bankanın uygulamasında internet alışverişine kapalı kart ya da sanal kart seçeneklerini kullan; bildirim ayarlarını aç ki her harcamadan haberin olsun.
- Android'de bilinmeyen kaynaklardan uygulama yükleme iznini kapalı tut; uygulamaları yalnızca Google Play'den indir.
- E-posta, banka ve sosyal medya hesaplarında farklı şifreler kullan ve iki adımlı doğrulamayı aç.
- Yakınlarını, özellikle yaşlı aile üyelerini bu tür mesajlar hakkında bilgilendir.
Şüpheli linki ihbar et
Eskiden USOM üzerinden yapılan siber ihbar süreçleri artık Siber Güvenlik Başkanlığı'nın siberguvenlik.gov.tr sitesinden yürütülüyor. Buradaki ihbar formuyla oltalama linkini bildirebilirsin.
Bu ihbar, linkin erişime kapatılmasına yardımcı olur; para iadesi ya da suç duyurusu yerine geçmez. Form alanları sitede farklı görünebilir.
Sık sorulan sorular
Sadece linke tıklamak telefonuma virüs bulaştırır mı?
Güncel bir telefonda yalnızca sayfayı açmak genellikle tek başına zarar vermez. Risk; bilgi girdiğinde, dosya indirdiğinde ya da bir uygulama yüklediğinde başlar. Yine de işletim sistemini ve tarayıcını güncel tut.
Dolandırıcılıkla çekilen parayı geri alabilir miyim?
Bu; ne kadar hızlı bildirdiğine, işlemin türüne ve bankanın incelemesine bağlı. Bankayı hemen arayıp itiraz etmek ve suç duyurusunda bulunmak şansını artırır, ancak iade garanti değildir.
Sahte SMS'i nereye bildirebilirim?
Linki Siber Güvenlik Başkanlığı'nın siberguvenlik.gov.tr sitesindeki ihbar formuyla bildirebilirsin. Mesaj bir bankanın ya da kargo şirketinin adını kullanıyorsa ilgili şirketin resmi müşteri hizmetlerine de haber ver.
Linke tıkladıktan sonra beni banka adına arayan biri var. Ne yapmalıyım?
Telefonu kapat ve bankanı kartının arkasındaki resmi numaradan sen ara. Dolandırıcılar tıklamadan sonra 'güvenlik birimi' gibi davranıp kod ya da para transferi isteyebilir.
