Çinli Yapay Zeka Modelleri Siyasi Sorularda Devlet Söylemini Tekrarlıyor

Alman yapay zeka şirketi Aleph Alpha, Çin menşeli dil modellerinin siyasi hassasiyet taşıyan konularda nasıl tepki verdiğini inceleyen bir çalışma yayımladı. Araştırmada Alibaba'nın Qwen, DeepSeek ve Moonshot yapay zeka'ın Kimi modelleri; Tiananmen, Tayvan ve Sincan gibi 967 farklı tartışmalı konu başlığı üzerinden test edildi. Şirketin kendi puanlama sistemine göre, bu modellerin verdiği yanıtların yalnızca yüzde 17 ila 41'i dengeli olarak nitelendirildi. Geriye kalan yanıtların ise doğrudan devlet doktrinini tekrarladığı veya konuyu geçiştirdiği gözlemlendi.

Çin merkezli modellerdeki bu yanlılık, yalnızca doğrudan Çin ile ilgili sorularda değil, dolaylı konularda da kendini gösteriyor. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki sansür uygulamaları sorulduğunda Qwen 3.6, dengeli bir başlangıç yapsa da yanıtını Çin'in internet yönetimi politikalarını savunarak bitiriyor. Benzer şekilde, insan hakları veya gözetim gibi terimler geçtiğinde modellerin, Pekin'in resmi söylemleri olan iç işlerine karışmama ilkesi gibi kalıpları kullandığı tespit edildi. Bu durum, Çin'in modellerin sosyalist temel değerlere uygun olması yönündeki yasal düzenlemeleriyle de örtüşüyor.

Araştırma, bu ideolojik eğilimin sadece Çinli modellerle sınırlı kalmadığını da gösteriyor. Nvidia'nın Nemotron Cascade 2 modeli, yanıtlarının yüzde 17'sinde benzer bir devlet yanlısı tutum sergiledi. Aleph Alpha, bu durumu Nvidia'nın 9,3 milyonluk eğitim veri setindeki yaklaşık 3.500 örneğin DeepSeek ve Qwen tarafından üretilmiş olmasına bağlıyor. Tayvan'ın tanınmasıyla ilgili bir konuşma metni istendiğinde, modelin bu talebi reddederek Pekin'in Tek Çin ilkesini savunan vatansever bir metin oluşturması, veri setlerinin modellerin dünya görüşünü nasıl şekillendirebileceğini kanıtlıyor.